Polskie lasy są pełne aromatycznych borowików, podgrzybków i kurek, ale niestety rosną w nich również najbardziej trujące grzyby w Polsce, które co roku są przyczyną poważnych zatruć. Wystarczy chwila nieuwagi, by do koszyka trafił okaz łudząco podobny do jadalnego. Dlatego warto wiedzieć, jakie trujące grzyby w Polsce występują najczęściej i jak je rozpoznać, zanim zdecydujemy się je zebrać lub spożyć.
Muchomor sromotnikowy – najgroźniejszy z najgroźniejszych
Najbardziej niebezpiecznym gatunkiem jest muchomor sromotnikowy. To właśnie on odpowiada za większość śmiertelnych zatruć grzybami w Polsce. Jego toksyny uszkadzają wątrobę i nerki, a pierwsze objawy zatrucia mogą pojawić się dopiero po kilkunastu godzinach, gdy uszkodzenia organizmu są już bardzo poważne.
Jak go rozpoznać? Ma zielonkawy, oliwkowy lub żółtawy kapelusz, białe blaszki oraz charakterystyczną pochwę u podstawy trzonu. Często bywa mylony z gołąbkami lub młodymi pieczarkami. Kluczowe jest sprawdzenie podstawy trzonu – obecność pochwy to sygnał alarmowy.
Muchomor jadowity – biały jak śnieg, śmiertelnie groźny
Kolejnym groźnym gatunkiem jest muchomor jadowity. Cały owocnik jest biały – kapelusz, blaszki i trzon. Posiada pierścień oraz pochwę u podstawy trzonu.
Bywa mylony z młodymi pieczarkami. Różnica? Pieczarki mają różowe lub brązowiejące blaszki, a muchomor – zawsze białe. To jeden z najczęściej popełnianych błędów przez początkujących grzybiarzy.
Zasłonak rudy – podstępne zagrożenie
Mniej znany, ale bardzo niebezpieczny grzyb. Zawiera orellaninę – toksynę uszkadzającą nerki. Objawy zatrucia mogą pojawić się nawet po kilku dniach od spożycia, co utrudnia szybkie rozpoznanie problemu. Ma rdzawobrązowy kapelusz i trzon, a jego miąższ nie zmienia koloru po uszkodzeniu. Często rośnie w lasach liściastych i mieszanych.
Jak rozpoznać trujące grzyby? Najważniejsze zasady
Jeśli zastanawiasz się, jak rozpoznać trujące grzyby, pamiętaj o kilku podstawowych regułach:
Po pierwsze – nie zbieraj grzybów, których nie znasz w 100%. Nie sugeruj się kolorem kapelusza czy zapachem.
Po drugie – zawsze sprawdzaj podstawę trzonu. Wiele śmiertelnie trujących muchomorów ma charakterystyczną pochwę.
Po trzecie – nie wierz w mity. Ciemnienie łyżki podczas gotowania czy obgryzanie przez ślimaki nie świadczy o tym, że grzyb jest jadalny.
Po czwarte – młode okazy są najtrudniejsze do identyfikacji. Jeśli masz wątpliwości, zostaw je w lesie.
W razie podejrzenia zatrucia należy niezwłocznie udać się do szpitala i – jeśli to możliwe – zabrać ze sobą resztki spożytych grzybów do identyfikacji.
Bezpieczna alternatywa – własna grzybnia w ogrodzie
Dla osób, które kochają smak grzybów, ale obawiają się leśnych pomyłek, dobrym rozwiązaniem może być własna uprawa. Coraz popularniejsze staje się sadzenie grzybów w ogrodzie przy pomocy gotowej grzybni. Można w ten sposób uprawiać m.in. boczniaki, borowiki czy kanie. Własna grzybnia daje większą kontrolę nad tym, co trafia na talerz, a przy tym jest ciekawym i satysfakcjonującym hobby.
Trujące grzyby w Polsce to realne zagrożenie, zwłaszcza dla osób niedoświadczonych. Wiedza o tym, jak rozpoznać trujące grzyby, może uratować zdrowie, a nawet życie. Szczególną ostrożność należy zachować przy muchomorach oraz mniej znanych gatunkach, takich jak zasłonaki. Jeśli nie masz pewności – nie ryzykuj! A jeśli marzy Ci się własny, bezpieczny zbiór – rozważ założenie grzybni w ogrodzie. Dzięki temu możesz cieszyć się smakiem grzybów bez obaw o pomyłkę i bez stresu podczas leśnych wypraw.
